Een opvallende juridische strijd tussen cosmeticabedrijf Rituals en twee Nederlands-Hindoestaanse onderneemsters met roots uit India zorgt momenteel voor veel woede en discussie binnen de Indiase en Hindoestaanse gemeenschap. Waar veel mensen het jarenlang juist mooi vonden dat Nederlandse bedrijven zich lieten inspireren door de Indiase cultuur, lijkt voor velen nu een grens te zijn overschreden.
De aanleiding is een conflict tussen Rituals en de ondernemingen van Anita Nanhoe en Silvana Naipal, twee Nederlands-Hindoestaanse ayurveda-therapeuten die samen het bedrijf “House of Ayurveda” runnen. Het miljardenbedrijf Rituals, bekend van productlijnen zoals “The Ritual of Ayurveda”, beschuldigt de vrouwen van een inbreuk op hun merkenrechten.
Volgens Rituals zou de naam “House of Ayurveda” teveel lijken op “House of Rituals” en “The Ritual of Ayurveda”. Het bedrijf stuurde daarom een sommatiebrief en dreigde met een procedure bij het Benelux Bureau voor de Intellectuele Eigendom.
Binnen de Hindoestaanse en Indiase diaspora wordt daar furieus op gereageerd.
Voor veel mensen gaat Ayurveda namelijk niet zomaar over een commerciële term of productlijn, maar over een eeuwenoude levensfilosofie en traditioneel gezondheidssysteem dat diep geworteld zit in de Indiase cultuur en het hindoeïsme. Het woord Ayurveda komt uit het Sanskriet en betekent letterlijk “kennis van het leven”.
Veel mensen uit de diaspora vinden het pijnlijk dat een westers bedrijf winst maakt op Indiase tradities, maar vervolgens juridische stappen onderneemt tegen onderneemsters van Hindoestaanse afkomst die vanuit diezelfde cultuur werken.
“Het voelde eerst als waardering voor onze cultuur”, klinkt het online vanuit verschillende hoeken van de community. “Maar nu voelt het alsof onze eigen tradities van ons worden afgepakt.”
De kritiek richt zich vooral op het idee dat een bedrijf exclusiviteit probeert te claimen op een begrip dat duizenden jaren oud is en wereldwijd gebruikt wordt binnen de Indiase gemeenschap.
Indiakenner Chris Verschooten van de KU Leuven noemt het problematisch dat zo’n algemene en cultureel belangrijke term geclaimd wordt. Volgens hem is Ayurveda veel meer dan verzorgingsproducten alleen. Het is een compleet holistisch systeem dat draait om welzijn, voeding, mentale gezondheid, kruidenleer en levensstijl.
Ook juristen plaatsen vraagtekens bij de zaak. Volgens experts zijn algemene termen in principe moeilijk exclusief te claimen als merknaam. Toch proberen grote bedrijven volgens merkenrechtspecialisten vaak hun rechten zo breed mogelijk te interpreteren.
Voor Anita Nanhoe en Silvana Naipal voelt de kwestie inmiddels persoonlijk en principieel. De vrouwen volgden jarenlang opleidingen binnen de ayurvedische leer en runnen naast hun therapieën ook een magazine en webshop rondom Ayurveda.
Toen de brief van Rituals binnenkwam, schrokken zij enorm. Volgens Nanhoe voelde het intimiderend dat een groot internationaal bedrijf juridische druk uitoefent op twee kleine ondernemers.
Wat veel mensen extra boos maakt, is dat het hier niet gaat om een concurrent die een luxe cosmeticamerk kopieert, maar om twee Nederlands-Hindoestaanse vrouwen die juist vanuit hun culturele achtergrond werken met Ayurveda.
Online spreken mensen daarom van “culturele toe-eigening”. Volgens critici gebruikt Rituals Indiase begrippen zoals Ayurveda, Karma, Sakura en Hammam als exotische lifestyle-termen voor commerciële doeleinden, terwijl de diepere culturele betekenis verloren gaat.
Toch benadrukt Rituals zelf dat het bedrijf zich enkel “geïnspireerd” voelt door Ayurveda en niet pretendeert de volledige traditie te vertegenwoordigen. Tegen de Volkskrant liet het bedrijf weten dat het geen monopolie claimt op Ayurveda als levenswijze, maar enkel verwarring rondom merknamen wil voorkomen.
Inmiddels heeft Rituals een deel van de eisen afgezwakt. De therapeuten mogen hun naam blijven gebruiken voor wellness- en gezondheidsdiensten, maar Rituals wil nog steeds dat zij de naam “House of Ayurveda” niet gebruiken voor cosmetische producten.
De discussie lijkt daarmee voorlopig nog niet voorbij. Binnen de Indiase en Hindoestaanse gemeenschap leeft vooral één gevoel sterk: culturele waardering is welkom, maar het proberen toe te eigenen van eeuwenoude tradities — en vervolgens ondernemers uit diezelfde cultuur juridisch aanpakken — gaat voor velen een stap te ver.